Қазақстанның саяси кеңістігінде соңғы жылдары қоғам күткен жаңа құбылыстар пайда бола бастады. Соның бірі – Әділет партиясы. Бұл – жай ғана кезекті партиялық жоба емес, мемлекетшіл реформалардың жаңа кезеңіне жауап ретінде дүниеге келген саяси күш. Қоғамда әділдікке, жауапкершілікке, кәсібилікке деген сұраныс күшейген тұста «Әділеттің» құрылуы заңды құбылыс деп есептеймін. «Халық айтса, қалып айтпайды» демекші, бүгінгі қоғам нақты нәтиже мен шынайы өзгерісті талап етіп отыр.
Бүгінгі Қазақстан бұрынғыдай ескі саяси схемалармен өмір сүре алмайды. Халық енді жалаң ұраннан шаршады. Елге нақты нәтиже беретін, прагматикалық ойлайтын, мемлекеттің ұзақ мерзімді дамуын көздейтін жаңа буын саясаткерлер қажет. Осы тұрғыдан қарағанда, «Әділет» партиясының жариялаған ұстанымдары мен құндылықтары қоғамдағы өзгерістердің табиғи жалғасы секілді көрінеді. «Ескі сүрлеумен жаңа жол салынбайды» дейді дана халқымыз. Сондықтан жаңа саяси мәдениетке жаңа көзқарас қажет.
Партияның «Әділетті Қазақстан» идеясын негізгі бағдар ретінде алуы – кездейсоқ таңдау емес. Өйткені қазіргі кезеңде ел үшін ең маңызды мәселе – әлеуметтік әділдік, заң үстемдігі, тең мүмкіндік пен жауапты мемлекет құру. «Әділет» осы құндылықтарды алға шығарып отыр. Олар ескі саяси догмалардан бас тартып, реформаторлық центризм бағытын таңдағанын мәлімдеді. Бұл – популизм мен радикализмнен аулақ, эволюциялық дамуды қолдайтын ұстаным. «Тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ» деген сөз бекер айтылмаған. Әділет үстемдік құрған жерде ғана қоғамның сенімі нығаяды.
Маған партияның әсіресе кәсібилікке басымдық беруі ұнайды. «Біз Егемен Қазақстанда қалыптасқан буынбыз» деген тұжырымында үлкен мән бар. Бұл буын тәуелсіз елмен бірге өсті, әлемдік өзгерістерді көрді, жаңа Қазақстанның қандай болуы керегін түсінеді. Сондықтан олар мемлекеттік шешімдер эмоциямен емес, парасат пен прагматизмге сүйенуі тиіс дейді. Мұндай тәсіл қазіргі әлемдік тұрақсыздық жағдайында аса маңызды.
Айбек Дәдебай тұлғасына да ерекше тоқталған жөн. Оның мемлекеттік басқару жүйесіндегі тәжірибесі аз емес. Президент әкімшілігін басқарған, халықаралық дипломатияда жұмыс істеген, Парламент қабырғасында қызмет атқарған азамат ретінде ол саяси процестердің табиғатын жақсы біледі. Сондықтан оның жаңа партия тізгінін қолға алуы – кездейсоқ шешім емес. Бұл жерде жүйені іштен білетін, мемлекет механизмінің қалай жұмыс істейтінін түсінетін кадр алға шықты деп ойлаймын. «Ел үмітін ер ақтар» дейді қазақ. Сондықтан қоғамның сенімін арқалау – үлкен жауапкершілік.
Әсіресе «Әділеттің» құндылықтар жүйесінде Әділдік, Отансүйгіштік, Жауапкершілік, Еңбекқорлық және Прогресс секілді ұғымдардың қатар қойылуы маңызды. Қазіргі қоғам дәл осындай саяси мәдениетке мұқтаж. Себебі Қазақстанның болашағы тек табиғи ресурстармен өлшенбейді. Елдің басты капиталы – адал еңбек ететін, жауапкершілік сезінетін азаматтар. «Адал еңбек – ардың ісі» деген ұстаным бүгінгі қоғам үшін бұрынғыдан да өзекті.
Байтақ партиясы үшін де бұл бағыттар бөтен емес. Біз де қоғамдағы әділет қағидатын, жауапты саясатты, ұлттық мүддені қорғауды басты ұстанымдардың бірі деп есептейміз. Сондықтан «Әділет» партиясының құрылуын оң бағалаймыз. Қазақстанда бірін-бірі жау көретін емес, мемлекет мүддесі үшін ортақ мәмілеге келе алатын саяси мәдениет қалыптасуы керек. «Бірлік бар жерде – тірлік бар». Бұл – бүгінгі Қазақстан үшін аса маңызды қағида.
Егер ел мүддесі, реформалардың табысты болуы, Әділетті Қазақстан құру идеясы күн тәртібіне шықса, онда біз Әділет партиясымен саяси диалогқа да, тіпті коалициялық ынтымақтастыққа да дайынбыз. Себебі бүгінгі тарихи кезеңде партиялардың басты міндеті – бір-бірімен күресу емес, мемлекетті күшейту. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» деген сөздің саяси мағынасы да терең.
Қазіргі әлем турбулентті кезеңге аяқ басты. Геосаяси қақтығыстар, экономикалық дағдарыстар, технологиялық өзгерістер бүкіл елдерге жаңа талап қойып отыр. Мұндай уақытта Қазақстанға ішкі тұрақтылық, парасатты саясат және жауапты элита қажет. «Тас түскен жеріне ауыр» демекші, жаһандық өзгерістердің салмағын әр мемлекет өз мойнымен көтереді. «Әділет» партиясының пайда болуы осы сұранысқа жауап бере ала ма? Мұны уақыт көрсетеді. Бірақ олардың алғашқы мәлімдемелері мен идеологиялық бағдары қоғамда белгілі бір үміт қалыптастырып отырғаны анық.
Ең бастысы – кез келген партия халықтың сенімін нақты іспен дәлелдеуі керек. Қазақстан азаматтары енді сөзге емес, нәтижеге қарайды. Сондықтан «Әділеттің» алдында үлкен жауапкершілік тұр. Ал мемлекетшіл, реформашыл күштердің өзара түсіністік табуы – елдің саяси жүйесінің сапалы жаңа деңгейге көтерілгенінің белгісі болмақ.
Азаматхан ӘМІРТАЙ, «Байтақ» Жасылдар партиясының төрағасы
