Иранның бұрынғы жоғарғы көшбасшысы Али Хаменеи 2026 жылғы 28 ақпанда болған әскери шабуыл кезінде қаза тапқаны белгілі. Ақпараттарға сәйкес, АҚШ пен Израиль Иран аумағындағы бірқатар стратегиялық нысандарға әуе және зымыран соққыларын жасаған. Сол шабуылдардың бірі Тегерандағы резиденция маңында болып, нәтижесінде Али Хаменеи және бірнеше жоғары лауазымды тұлға мерт болғаны хабарланды. Бұл оқиға аймақтағы әскери-саяси жағдайды күрт шиеленістіріп, Таяу Шығыстағы қақтығыстың жаңа кезеңіне жол ашты.
Осы жағдайдан кейін Ирандағы жоғарғы діни-саяси орган — Иранның Сарапшылар кеңесі — шұғыл түрде жиналып, жаңа жоғарғы көшбасшыны сайлау мәселесін қарастырды. Нәтижесінде аятолла Моджтаба Хоссейни Хаменеи Иран Ислам Республикасының үшінші жоғарғы көшбасшысы болып бірауыздан сайланды.
Кеңестің төтенше отырысында Моджтаба Хаменеи бірауыздан дауыс беру арқылы Иранның үшінші жоғарғы көшбасшысы болып бекітілді. Ол ұзақ жылдар бойы елді басқарған әкесі, аятолла Али Хаменеи қайтыс болғаннан кейін бұл қызметке келді. Али Хаменеи 1989 жылдан бастап Иранның жоғарғы көшбасшысы болып, мемлекеттегі саяси және діни жүйеде шешуші рөл атқарған еді.
Моджтаба Хаменеи діни білім алған шиизм дінбасыларының өкілі болып саналады. Ол ресми мемлекеттік қызметтерде көп көрінбегенімен, елдің саяси элитасы мен қауіпсіздік құрылымдары арасында ықпалды тұлға ретінде танылған. Кейбір сарапшылар оны бұрыннан әкесінің ықтимал мұрагері ретінде атап келген.
Ирандағы жоғарғы көшбасшы — мемлекеттегі ең жоғары билік иесі. Ол қарулы күштердің бас қолбасшысы болып саналады, сондай-ақ елдің негізгі саяси бағыттарын анықтайды. Сондықтан бұл лауазымға жаңа тұлғаның келуі тек Иран үшін ғана емес, бүкіл Таяу Шығыс аймағы үшін маңызды саяси оқиға болып отыр.
Айта кету керек, 1979 жылғы Иран ислам революциясы нәтижесінде құрылған қазіргі саяси жүйеде жоғарғы көшбасшы қызметін осы уақытқа дейін екі адам ғана атқарған. Олар — Ислам Республикасының негізін қалаушы Рухолла Хомейни және одан кейін билікке келген Али Хаменеи. Енді бұл қызметті үшінші болып Моджтаба Хоссейни Хаменеи атқаратын болады.
Dodanews.kz
